استانداردهای ASME
(انجمن مهندسان مکانیک آمریکا، American Society of Mechanical Engineers) جزو برترین و معتبرترین استانداردها در زمینه طراحی، ساخت، آزمایش و بازرسی تجهیزات مکانیکی به ویژه تجهیزات تحت فشار و سیستمهای صنعتی هستند. این استانداردها نقش بسیار مهمی در صنایع مختلفی از جمله پتروشیمی، نفت و گاز، نیروگاهها و صنایع ساختمانی اجرا میکنند.
در ادامه به پاره ای از مهمترین استانداردهای ASME اشاره میشود:
- ASME Boiler and Pressure Vessel Code (BPVC)
استاندارد ASME یکی از نامی ترین و پرکاربردترین استانداردهای ASME است و به طور ویژه برای طراحی، ساخت، بازرسی و تست دیگهای بخار (Boilers) و ظروف تحت فشار (Pressure Vessels) به کار میرود. این استاندارد دربرگیرنده چندین بخش است که شماری از آنها عبارتند از:
Section I: مرتبط به دیگهای بخار نیروگاهی و صنعتی می باشد.
Section II: مشخصات مواد (Materials) که در برگیرنده چهار قمست می باشد: فلزات پایه، فلزات جوشکاری، و مواد غیر فلزی.
Section VIII: مرتبط به طراحی و ساخت ظروف تحت فشار.
Section IX: استانداردهای مرتبط به جوشکاری و فرآیندهای اتصالات (Qualification of Welding and Brazing Procedures).
- ASME B31 – Code for Pressure Piping
این استانداردها برای طراحی و ساخت سیستمهای لولهکشی تحت فشار گرداوری شدهاند و مشتمل چندین زیرمجموعه هستند:
B31.1 – Power Piping: استاندارد برای لولهکشی در نیروگاهها، دیگهای بخار و سیستمهای تولید انرژی.
B31.3 – Process Piping: استاندارد برای لولهکشی در فرآیندهای صنعتی مانند پالایشگاهها، صنایع شیمیایی و پتروشیمی.
B31.4 – Pipeline Transportation Systems for Liquids and Slurries: استاندارد برای لولهکشی انتقال مایعات و مخلوطهای جامد و مایع.
B31.8 – Gas Transmission and Distribution Piping Systems: استاندارد برای سیستمهای انتقال و توزیع گاز.
- ASME B16 – Standards for Valves, Flanges, Fittings, and Gaskets
این استانداردها برای طراحی و ساخت قطعات و اتصالاتی که در سیستمهای لولهکشی تحت فشار بهره گیری میشوند، مورد استفاده هستند. شامل مواردی مثل فلنجها (Flanges)، اتصالات (Fittings)، شیرآلات (Valves) و واشرها (Gaskets) است.
B16.5: مرتبط به فلنجها و اتصالات در سیستمهای لولهکشی با فشار و دمای بالا.
B16.9: اتصالات جوشی برای سیستمهای لولهکشی.
B16.34: استاندارد برای طراحی و ساخت شیرآلات در فشارها و دماهای مختلف.
- ASME Y14 – Standards for Engineering Drawing and Design
این قسمت از استانداردها مرتبط به تهیه نقشههای مهندسی و طراحیهای فنی می باشد. از جمله مهمترین استانداردهای این قسمت:
Y14.5: استاندارد برای ابعاد و تلرانسهای هندسی (Geometric Dimensioning and Tolerancing – GD&T).
Y14.1: استاندارد برای تهیه و تنظیم بهره گیری از نقشههای مهندسی.
- ASME NQA-1 – Quality Assurance Requirements for Nuclear Facilities
این استاندارد به الزامات مدیریت کیفیت در تأسیسات هستهای و صنایع مرتبط پرداخته و دربرگیرنده شیوه ها و دستورالعملهایی برای اطمینان از ایمنی و کارایی تأسیسات هستهای است.
- ASME PTC – Performance Test Codes
سری استانداردهای PTC مرتبط به آزمایشهای کاربردی تجهیزات صنعتی هستند و مشتمل تست و ارزیابی کارایی تجهیزات گوناگون صنعتی همانند کمپرسورها، پمپها، توربینها و بویلرها میشوند. تعدادی از این استانداردها عبارتند از:
PTC 4 – Fired Steam Generators: برای ارزیابی عملکرد بویلرهای بخار.
PTC 6 – Steam Turbines: استاندارد برای آزمایش و ارزیابی عملکرد توربینهای بخار.
- ASME A17 – Safety Code for Elevators and Escalators
این استانداردها به ایمنی آسانسورها و پلههای برقی میپردازد. بخشهای گوناگون این استاندارد، دستورالعملهایی برای طراحی، نصب، و نگهداری ایمن این تجهیزات پدیدار می کنند.
- ASME B46.1 – Surface Texture (Surface Roughness)
این استاندارد به زبری سطح و شیوه اندازهگیری و ارزیابی آن اختصاص دارد. زبری سطح در صنایعی که دقت ابعادی بالا و کنترل کیفیت دقیق نیاز دارند، اهمیت زیادی دارد.
- ASME RTP-1 – Reinforced Thermoset Plastic Corrosion-Resistant Equipment
این استاندارد برای طراحی و ساخت تجهیزات پایدار به خوردگی از پلاستیکهای ترموست نیرومند استفاده میشود. این تجهیزات بیشتر در صنایع شیمیایی و فرآیندی که نیاز به مقاومت بالا در برابر خوردگی دارند، به کار میروند.
- ASME B18 – Standards for Bolts, Nuts, and Fasteners
این استانداردها مشمول مشخصه های فنی برای پیچها، مهرهها و بستها (Fasteners) هستند که در بسیاری از صنایع به کار میروند.
- ASME B107 – Hand Tools
استانداردهای مرتبط با ابزارهای دستی و الزامات ایمنی و کارایی مرتبط به آنها
نتیجهگیری
استانداردهای ASME مجموعهای گسترده از مقررات و دستورالعملها برای طراحی، ساخت، بازرسی و تست تجهیزات مکانیکی و صنعتی مهیا میکنند. این استانداردها در صنایع گوناگون بهویژه صنایع تحت فشار، لولهکشی، و تجهیزات حرارتی و هستهای بسیار با اهمیت و اساسی هستند و به افزایش ایمنی، کیفیت و کارایی تجهیزات و سیستمها کمک میکنند.
