اندازهگیری مقاومت سیستم زمین
اندازهگیری مقاومت سیستم زمین
راهنمای کامل روشها، استانداردها و تجهیزات
مقدمه
اندازهگیری مقاومت سیستم زمین یکی از اصلیترین اقدامات در بازرسی، نگهداری و ایمنسازی تجهیزات برقی صنعتی و ساختمانی است. این فرآیند در کنار بررسیهای چشمی و بازرسیهای دورهای، نقش حیاتی در کاهش خطرات ناشی از اتصال زمین ناقص و جلوگیری از خرابی تجهیزات ایفا میکند.
برنامه بازرسی سیستم ارتینگ
بازرسی چشمی
بازرسی چشمی هر سه ماه یکبار انجام میشود و شامل بررسی هادیهای حفاظتی، اتصالات، خوردگی، آثار سوختگی یا سرقت است. توجه ویژهای باید به اتصالات بیمتال شود زیرا احتمال خوردگی در آنها بیشتر است.
بازرسی و نگهداری دورهای
سالانه یکبار انجام شده و شامل موارد زیر است:
- حفاری برای بررسی هادیها و الکترودها
- تست مقاومت اتصالات با میکرو اهممتر
- مقایسه با جدول استاندارد مقاومت سیستم ارت
روشهای اندازهگیری مقاومت سیستم زمین
1. روش دو نقطهای
این روش زمانی کاربرد دارد که امکان کوبیدن الکترود کمکی وجود ندارد. با استفاده از هادیهای موجود مانند نول یا PEN میتوان مقاومت سیستم زمین را اندازه گرفت. مقاومت خواندهشده مجموع مقاومت الکترود اصلی و کمکی است.
مزایا: بدون نیاز به الکترود کمکی
نکته مهم: جدا کردن اتصال شینه ارت از نول در تابلوی برق الزامی است.
2. روش افت پتانسیل (Potential Drop Method)
2.1 روش کلاسیک
در این روش از ارت تستر سه یا چهار سیمه استفاده شده و سه الکترود در راستای مستقیم قرار میگیرند:
- E: الکترود تحت تست
- P: پتانسیل
- C: جریان
الکترود جریان در فاصلهای معادل ۵ برابر طول الکترود اصلی کوبیده میشود.
2.2 روش 61.8%
روش 61.8 درصد برای سیستمهای زمین کوچک مانند پست توزیع یا ساختمانها استفاده میشود. در این تکنیک:
- الکترود جریان در فاصله مناسب نصب میشود.
- الکترود پتانسیل در فاصله 61.8% بین الکترود تست و جریان قرار میگیرد.
- صحت اندازهگیری با آزمونهای 50% و 70% بررسی میشود.
2.3 روش 61.8% با استفاده از کلمپ CT
با استفاده از ارت تستر کلمپی، نیازی به قطع سیستم نیست. دستگاه با تشخیص جریان عبوری از الکترود، مقاومت را محاسبه میکند.
مزایا:
- بدون قطع اتصال
- دقت بالا
- مناسب برای سیستمهای در حال بهرهبرداری
3. روش افت پتانسیل شیب (Slope Method)
مناسب برای مشهای بزرگ مانند پستهای برق است. در این روش:
- پاراب جریان (CP) در فاصله زیاد نصب میشود.
- مقاومت در فواصل مختلف (0.2، 0.4 و 0.6 CP) اندازهگیری شده و ضریب شیب محاسبه میگردد.
- موقعیت بهینه پاراب پتانسیل با جدول مرجع تعیین میشود.
توجه: اگر مقدار شیب خارج از جدول باشد، باید پاراب جریان را دورتر نصب کرد.
4. روش °180/°90 (تست زاویهای)
در این روش، جهت پارابها را 90 یا 180 درجه تغییر داده و نتایج با هم مقایسه میشود. اگر نتایج سازگار نباشند، وجود اختلال در مسیر یا جسم مدفون تأیید میشود.
استانداردها و معیارهای مقاومت سیستم زمین
مقاومت مناسب سیستم زمین بسته به نوع سیستم و محل نصب متفاوت است. در جدولهای مرجع مانند جدول 6-2 مقدار حداکثری قابل قبول مقاومت برای هر نوع الکترود مشخص شده است.
جمعبندی
اندازهگیری دقیق مقاومت سیستم زمین تضمینکننده ایمنی تجهیزات و افراد است. با استفاده از روشهای مختلف مانند روش افت پتانسیل، روش دو نقطهای، روش 61.8%، و کلمپ ارت تستر میتوان مطابق شرایط پروژه، دقیقترین نتایج را به دست آورد. رعایت نکات فنی، استانداردها و دقت در اتصال تجهیزات از الزامات کلیدی این فرآیند است.
مرجع تخصصی بازرسی و صدور گواهی ارت
