الزامات برقی بیمارستانها و مراکز درمانی: اهمیت اتصال زمین (ارت)
الزامات برقی بیمارستانها و مراکز درمانی: اهمیت اتصال زمین (ارت)
در دنیای امروز، با رشد چشمگیر فناوری در تجهیزات پزشکی و ورود گسترده سیستمهای دیجیتال به مراکز درمانی، نظارت و کنترل مستمر بر سیستمهای برقرسانی به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است. در این مقاله به بررسی یکی از حیاتیترین بخشهای زیرساخت برق بیمارستانی یعنی اتصال زمین (ارت) و نقش آن در ایمنی و عملکرد بهینه تجهیزات پزشکی میپردازیم.
چرا اتصال زمین (اِرت) در مراکز درمانی ضروری است؟
در گذشته، تجهیزات پزشکی اغلب فاقد بخشهای الکترونیکی پیشرفته بودند. اما امروزه تقریباً تمام تجهیزات پزشکی—از ونتیلاتورها تا سیستمهای مانیتورینگ—دارای قسمتهای دیجیتال و الکترونیکی حساسی هستند که در صورت کوچکترین اختلال، عملکرد آنها به شدت مختل میشود.
با توجه به افزایش هزینههای ثابت و جاری در حوزه تجهیزات الکتریکی پزشکی، حفاظت از این تجهیزات در برابر نوسانات و نویزهای الکتریکی اهمیت بسیار بالایی دارد. یکی از اصلیترین راهکارها برای تضمین این حفاظت، پیادهسازی اصولی سیستم ارت است.
مشخصات برق سالم در مراکز درمانی
برای بهرهبرداری صحیح از تجهیزات حساس پزشکی، برق مصرفی باید دارای سه ویژگی حیاتی باشد:
- ولتاژ تمیز (Clean Voltage)
- ولتاژ پایدار (Stable Voltage)
- ولتاژ پیوسته و بدون قطعشدگی (Continuous Voltage)
با توجه به نوسانات شبکه برق سراسری، استفاده از تجهیزات پشتیبان مانند دیزل ژنراتور، استابلایزر، UPS و ترانس ایزوله در کنار اتصال زمین، برای بیمارستانها الزامی است.
اتصال زمین (اِرت) و نقش آن در ایمنی بیمارستانها
استانداردهای اتصال زمین در مراکز درمانی با استانداردهای صنعتی کاملاً متفاوت است. علت این تفاوت، تماس مستقیم تجهیزات پزشکی با بدن بیماران است. وجود ارت مناسب:
- از نشت جریانهای الکتریکی جلوگیری میکند.
- پارازیتها و نویزهای القایی ناشی از تجهیزات اطراف و امواج الکترومغناطیسی را حذف میکند.
- موجب افزایش ایمنی بیماران، پرسنل و تجهیزات میشود.
الزامات طراحی و اجرای چاه ارت در بیمارستانها
برای اجرای صحیح سیستم ارت در مراکز درمانی، رعایت نکات زیر ضروری است:
- عمق چاه ارت بین 2 تا 8 متر با توجه به مقاومت مخصوص خاک.
- تعداد چاههای ارت متناسب با میزان مصرف و نوع تجهیزات هر بخش.
- قرارگیری چاه ارت در مکانهایی با دسترسی سریعتر به رطوبت.
- تفکیک کامل سیم نول و ارت؛ اتصال این دو در تابلوهای برق، کاملاً غیر استاندارد است.
- بررسی و تست دورهای مقاومت ارت با تجهیزات مناسب.
- اتصال بدنه تمامی تجهیزات فلزی و الکتریکی به سیم ارت، مخصوصاً در بخشهای حیاتی مانند اتاق عمل.
تفاوت سیم نول و ارت در شبکه برقرسانی
در سیستم توزیع برق کشور، سیم نول از طریق پست برق زمین میشود، اما در مسیر حرکت از پست تا مصرفکننده، به دلیل جذب امواج الکترومغناطیسی، به منبع نویز و پارازیت تبدیل میشود.
به همین دلیل، اتصال نول به بدنه تجهیزات در بیمارستانها، نه تنها مفید نیست، بلکه موجب ایجاد اختلالات الکترونیکی و نویزی در دستگاههای حساس پزشکی میشود.
نحوه تست سیم ارت پریزهای بیمارستانی
برای اطمینان از سلامت سیم ارت، تست سادهای به شرح زیر قابل اجراست:
- با استفاده از فازمتر فاز را پیدا کنید.
- یک لامپ 150 یا 200 وات را بین فاز و نول متصل و ولتاژ آن را اندازهگیری کنید.
- سپس سیم نول را جدا کرده و به جای آن، ارت را به سرپیچ متصل نمایید.
- اگر ولتاژ و شدت نور لامپ مانند حالت قبل باشد، نشاندهنده ارت سالم است.
این تست باید بهصورت دورهای برای همه پریزها انجام شود.
جمعبندی
وجود سیستم ارت استاندارد در تأسیسات برق بیمارستانها، نهتنها ایمنی افراد را تضمین میکند، بلکه عمر مفید تجهیزات پزشکی را افزایش و خطاهای عملکردی را کاهش میدهد. تفکیک نول از ارت، استفاده از چاه ارت مستقل و بررسی مداوم سیستم زمین از الزامات حیاتی برای هر مرکز درمانی مدرن بهشمار میرود.
در مقالات آینده به بررسی سایر الزامات برق بیمارستانی از جمله برق اضطراری، استابلایزر، UPS و ترانس ایزوله خواهیم پرداخت.
مرجع تخصصی سایت آریا ایمن آوات
