چاه ارت ساختمان و سیستم ارتینگ
اگر صاعقه به ساختمان بزند چگونه دفع میشود؟! تا به حال در مورد سیستم ارتینگ ساختمان شنیدهاید؟! آیا میدانید چاه ارت ساختمان چیست و چه کاربردی دارد؟!
اگر بدنه لوازم برقی خانه به طریقی به زمین متصل نباشند، اضافه ولتاژهای تولید شده در بدنه این وسایل باعث صدمه دیدن دستگاهها و افراد میشوند. اما این اتصال به چه طریقی انجام میشود؟!
تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا در مورد کاربرد چاه ارت، نحوه اجرای آن با صفحه مسی، نکات حرفهای و مزایای آن آگاهی کافی به دست آورده و با دست پر از آکادمی عمران خارج شوید.
چاه ارت (Grounding Well) و سیستم ارتینگ (Earthing System) قسمت هایی از سیستم ایمنی ساختمان و تاسیسات الکتریکی هستند که برای محافظت از افراد و تجهیزات در برابر خطرات نا آزموده از برقگرفتگی و تکثیر ولتاژ ناخواسته طراحی شدهاند.
چاه ارت (Grounding Well)
چاه ارت یک حفره یا چاه است که برای رسیدن به تجهیزات الکتریکی به زمین حفر میشود. این چاه با نام یک نقطهی وصل شده به زمین با سیستم الکتریکی ساختمان عمل میکند و میتواند جریانات اضافی یا ناخواستهی الکتریکی را به زمین انتقال یافته می شود.
موارد مهم در طراحی و اجرای چاه ارت عبارتند از:
-
عمق و اندازه چاه:
عمق چاه طبق معمول بین ۳ تا ۱۰ متر است که بسته به جنس زمین و پایداری خاک متغیر است. عمق بیشتر، پایداری زمین را کاهش میدهد و ایمنی بیشتری فراهم میکند.
-
مواد استفادهشده در چاه:
در داخل چاه ارت، از موادی همانند نمک، زغال و بنتونیت برای توسعه هدایت الکتریکی و کاهش پایداری زمین بهره وری میشود.
-
الکترود زمین:
الکترود زمین (همانند میله یا صفحه مسی یا گالوانیزه) در داخل چاه گذاشته میشود. این الکترود شکل مهمی در اتصال جریانهای ناخواسته به زمین دارد.
سیستم ارتینگ (Earthing System)
سیستم ارتینگ به مجموعهای از تجهیزات و پیوستگی هایی گفته میشود که باعث میشود تجهیزات الکتریکی به زمین وصل شوند. این سیستم بهطورکلی به دو قسمت تقسیم میشود:
- ارتینگ حفاظتی (Protective Earthing): این روش سیستم ارت برای پیشگیری از برقگرفتگی افراد طراحی شده است و سبب میشود که در صورت نشتی جریان برق، جریان به زمین هدایت شود.
- ارتینگ عملیاتی (Functional Earthing): این روش ارتینگ برای ثابت نگه داشتن ولتاژ تجهیزات الکتریکی و بازرسی نوسانات الکتریکی مورد بهره وری میشود. بهطور معمول در سیستمهای الکترونیکی حساس و تجهیزات پیوندی به کار میرود.
مزایای چاه ارت و سیستم ارتینگ
حفاظت از جان انسانها: با تخفیف احتمال برقگرفتگی، امنیت افراد را فراهم میکند.
محافظت از تجهیزات الکتریکی: از تجهیزات الکتریکی در مواجه با اضافهبار، نوسانات ولتاژ و صاعقه پشتیبانی میکند.
افزایش طول عمر تجهیزات: با کاهش خسارت های ناشی از افزایش ولتاژ، به علت افزایش طول عمر تجهیزات الکتریکی میشود.
نکات اجرایی و محافظتی
تست مقاومت زمین: یکی از نکات مهم در محافظتی چاه ارت، تست دورهای مقاومت زمین است. مقیاس استاندارد مقاومت زمین معمولاً بین 1 تا 5 اهم است.
محافظت چاه ارت: مواد بهره وری شده در چاه ارت (همانند زغال و نمک) با گذشت زمان از بین میروند و باید هر چند سال یکبار مجدداً شارژ شوند تا سیستم کارایی خود را حفظ کند.
نحوه اجرای چاه ارت
- حفر چاه: حفر چاه با عمق مناسب و بسته به شروط خاک انجام میشود.
- قرار دادن الکترود: الکترود به درون چاه قرار داده میشود.
- ریختن مواد سازگار: اطراف الکترود با مواد هادی همانند زغال و نمک پر میشود.
- اتصال سیم به الکترود: سیم مسی یا کابل ویژه به الکترود وصل و به سیستم الکتریکی ساختمان متصل میشود.
اجرای صحیح سیستم ارتینگ و چاه ارت از مورد های ضروری برای هر ساختمانی است که به ایمنی و استواری سیستم الکتریکی کمک میکند.
نتیجه گیری
سیستم ارتینگ و چاه ارت از اجزای حیاتی در طراحی ایمنی ساختمانها و تاسیسات الکتریکی به شمار میروند. این سیستمها بهویژه در جلوگیری از خطرات ناشی از برقگرفتگی و نوسانات غیرمنتظره ولتاژ که ممکن است به تجهیزات الکتریکی آسیب برساند، بسیار موثر هستند. چاه ارت با فراهم کردن مسیری امن برای تخلیه جریانهای اضافی به زمین، از وقوع مشکلات جدی در سیستمهای برقی جلوگیری میکند.
اجرای صحیح چاه ارت و اتصال مناسب الکترود به سیستم الکتریکی، میتواند عمر تجهیزات را افزایش داده و امنیت را برای ساکنین ساختمان تأمین کند. علاوه بر این، استفاده از مواد مناسب برای افزایش هدایت الکتریکی و حفظ عملکرد چاه ارت در طول زمان از نکات اساسی در حفظ کارایی سیستم است. انجام تستهای دورهای و نگهداری منظم این سیستمها از اهمیت ویژهای برخوردار است تا از بروز مشکلات غیرمنتظره جلوگیری شود.
در نهایت، توجه به جزئیات اجرایی در طراحی و نصب سیستم ارتینگ، بهویژه در مواقعی که ساختمان در معرض خطرات طبیعی مانند صاعقه قرار دارد، میتواند نقش بسزایی در جلوگیری از خسارات جدی و حفظ امنیت افراد و تجهیزات داشته باشد.
