صاعقه گیر
صاعقه چیست
صاعقه، پدیده ی طبیعی تخلیه الکتریکی می باشد که میان ابر و زمین و یا میان دو ابر رخ می دهد. شدت صاعقه به میزان و نوع بار الکتریکی مثبت یا منفی آن بستگی دارد. با تجمع بارهای الکتریکی؛ اختلاف پتانسیل به حدی می رسد که می تواند بر مقاومت عایق هوا غلبه کند. فرض کنید چنانچه بخش پایینی ابر دارای بار الکتریکی منفی بوده و به زمین نزدیک باشد، صاعقه میان ابر و زمین رخ خواهد داد که به آن صاعقه منفی ابر به زمین گفته می شود اکثر صاعقه های ابر به زمین از این نوع هستند. صاعقه های دیگر نیز با همین مکانیزم رخ می دهد تنها نوع بار یا جهت رخداد آنها متفاوت می باشد.
صاعقه می تواند ولتاژ هایی تا حدود صد میلیون ولت ایجاد کند و شدت جریانهای ناشی از صاعقه به بیش از دویست هزار آمپر نیز می رسد.

بسته به نوع بار الکتریکی چند نوع صاعقه معروف وجود دارد:
. صاعقه منفی ابر به زمین
. صاعقه مثبت ابر به زمین
. مثبت زمین به ابر و صاعقه درون ابری
طریقه تست چاه ارت
صاعقه گیر وسیله ای است که در بلندترین نقطه ساختمان نصب می گردد و با توجه به اینکه صاعقه از کوتاه ترین فاصله ی بین ابر و زمین تخلیه می گردد؛اولین نقطه اصابت صاعقه، صاعقه گیر می باشد و صاعقه گیر با توجه به ساختمان مورد نظر می تواند به صورت توپولوژی ساده یا پیچیده باشد.

انواع صاعقه گیر ( برقگیر )
1) صاعقه گیر غیر فعال :
شامل یک میله ساده نوک تیز است با زاویه 35 درجه می باشد. این وسیله با فناوری های مختلفی تولید شده و با مکانیزم یونیزه کردن هوای اطراف خود سبب اطمینان بالا می شود.

1) صاعقه گیرفعال :
شامل یک میله ساده نوک تیز است با زاویه 35 درجه می باشد. این وسیله با فناوری های مختلفی تولید شده و با مکانیزم یونیزه کردن هوای اطراف خود سبب اطمینان بالا می شود

نحوه عملکرد سرج ارستر (برقگیر)
عملکرد برقگیرها به گونه ای است که تا زمانی که ولتاژ مدار در محدوده مجاز قرار داشته باشد، ارستر به صورت مدار باز عمل نموده و در این حالت دخالتی در کار اصلی و رایج سیستم نخواهد داشت اما در صورتی که ولتاژ سیستم بالاتر از حد مجاز سرج ارستر بوده و اختلاف پتانسیل دو سر آن از حد مجاز بالاتر باشد ، این قطعات به صورت مسیرهای بسته ای عمل می کنند و ولتاژ بالای موجود از طریق اتصال زمین تخلیه می گردد.

سرج ارستر یا صاعقه گیر پس از نصب روی ساختمان، می بایست از طریق سیم مسی بدون روکش به سیستم اتصال زمین متصل گردد. مقاومت الکترود زمین صاعقه گیر می بایست زیر ده اهم باشد و پس از اجرا به شبکه هم پتانسیل کل سایت همبند گردد. از این هادی به هادی نزولی یا هادی میانی (Down Conductor) نام برده می شود. هادی نزولی باید در خارجی ترین قسمت ساختمان اجرا شود در اجرای الکترود زمین صاعقه گیر باید از لوازمی چون صفحه های مسی، مواد کاهنده مقاومت، اتصالات جوش انفجاری (کدولد) استفاده نمود. در سیستم های صاعقه گیر غیر ایزوله باید حداقل دو هادی نزولی از دو مسیر جدا اجرا گردد.
نقش سرج ارستر (برقگیر) در جلوگیری از آسیب به ساختمان
میلههای فلزی نصب شده در بالای ساختمان ها یا در پست های فشار جهت جلوگیری از برخورد مستقیم صاعقه به تجهیزات الکتریکی می باشند. به منظور حفاظت از شبکه در مقابل اضافه ولتاژ ها (ناشی از عوامل خارجی نظیر صاعقه) و تخلیه بارها به زمین از برقگیر استفاده می شود.
تجهیزات مورد نیاز جهت نصب یک صاعقه گیر
- پایه مخصوص صاعقه گیر (سرچ استر)
- بست اتصال پایه و دکل
- بلوک های فاصله دهنده
- هادی نزولی سیستم صاعقه گیر به همراه بست و اتصالات آن
- شمارنده صاعقه (کنتور)
- اتصال تست
- پوشش حفاظتی
- اتصالات مکانیکی صاعقه گیر
- سیستم ارت صاعقه گیر
نتیجه گیری
صاعقه گیرها ابزارهای مهمی هستند که برای محافظت از ساختمانها و تجهیزات الکتریکی در برابر تخلیههای الکتریکی طبیعی مانند صاعقه طراحی شدهاند. صاعقهها معمولاً ولتاژهایی بالغ بر صد میلیون ولت تولید میکنند و شدت جریان آنها میتواند به بیش از دویست هزار آمپر برسد. به همین دلیل، نصب یک سیستم صاعقه گیر مناسب برای جلوگیری از خسارات سنگین ضروری است.
این ابزارها با توجه به نوع بار الکتریکی میتوانند به انواع مختلفی تقسیم شوند؛ از جمله صاعقه گیرهای غیر فعال و فعال که به روشهای متفاوتی برای جذب و هدایت انرژی صاعقه به زمین عمل میکنند. سیستمهای صاعقه گیر معمولاً با استفاده از میلههای نوک تیز و فناوریهای خاصی طراحی میشوند تا ایمنی بالایی در برابر این پدیده طبیعی فراهم کنند.
از آنجا که صاعقه از کوتاهترین مسیر بین ابر و زمین عبور میکند، مهم است که دستگاههای صاعقه گیر در نقاط بلندتر ساختمانها نصب شوند. این سیستمها معمولاً به سیستم اتصال زمین متصل میشوند و از طریق هادیهای نزولی، انرژی اضافی را به زمین تخلیه میکنند. در نتیجه، با استفاده از این تجهیزات، نه تنها ساختمانها از آسیبهای ناشی از صاعقه محافظت میشوند، بلکه از خطرات اضافی ولتاژ بالا نیز جلوگیری میشود.
برای عملکرد بهینه، باید از تجهیزات خاصی همچون پایهها، بستها، و اتصالات مناسب استفاده کرد و همچنین مقاومت الکترود زمین را پایین نگه داشت تا سیستم صاعقه گیر به بهترین نحو کار کند.













