مفاهیم اجرای سیستم ارتینگ
سیستم ارتینگ چیست؟
سیستم ارتینگ (اتصال به زمین) یکی از اصولیترین و مهمترین بخشهای سیستمهای الکتریکی است که برای حفظ ایمنی در برابر خطرات برقگرفتگی و آسیب به تجهیزات طراحی میشود. اساس کار سیستم ارتینگ این است که جریانهای اضافی یا خطرناک بهصورت ایمن و کنترلشده به زمین منتقل شوند تا از آسیب به انسانها و تجهیزات جلوگیری شود.
اجزای اصلی سیستم ارتینگ عبارتند از:
- چاه ارت: این جزء اصلی سیستم ارتینگ است که معمولاً بهصورت یک حفره عمیق در زمین ایجاد میشود و الکترودهایی مانند میلههای مسی یا فولادی در آن قرار میگیرد. این میلهها وظیفه دارند تا جریان اضافی را به زمین هدایت کنند.
- سیم ارت: این سیمها بهمنظور اتصال تجهیزات الکتریکی و دستگاهها به چاه ارت استفاده میشوند. این اتصال باید بهطور صحیح و مقاوم باشد تا از عملکرد درست سیستم اطمینان حاصل شود.
- اتصالات و اتصالات جانبی: در این سیستم، تمامی تجهیزات و اجزای الکتریکی باید بهطور صحیح به هم متصل شوند. هرگونه ضعف در این اتصالات میتواند موجب بروز مشکلات جدی ایمنی شود. برای این منظور، از اتصالات مقاوم و ضدزنگ استفاده میشود تا در برابر شرایط جوی و الکتریکی بهخوبی مقاومت کند.
- مقاومت سیستم ارت: مقاومت چاه ارت باید در حدی باشد که جریانهای اضافی را به راحتی و بدون ایجاد خطر، از سیستمهای الکتریکی به زمین هدایت کند. برای ارزیابی مقاومت سیستم، معمولاً از دستگاههای خاصی استفاده میشود که میزان مقاومت را اندازهگیری میکنند.
فرآیند اجرای سیستم ارتینگ به این صورت است که ابتدا محلهای مناسب برای نصب الکترودها انتخاب میشود. سپس الکترودها بهدقت در خاک قرار میگیرند و سیمهای اتصال به آنها وصل میشود. در نهایت، مقاومت سیستم اندازهگیری میشود تا مطمئن شویم که مقدار آن از حد مجاز کمتر است و سیستم بهطور موثر عمل میکند.
یکی از نکات مهم در اجرای صحیح سیستم ارتینگ، انتخاب مواد مناسب است. استفاده از فلزات مقاوم در برابر زنگزدگی و خوردگی، مانند مس یا گالوانیزه، میتواند عمر سیستم را افزایش دهد و کارایی آن را تضمین کند.
در کل، اجرای یک سیستم ارتینگ درست و مؤثر نیازمند رعایت استانداردهای فنی و دقیق است تا از بروز هرگونه خطرات احتمالی در برابر جریانهای الکتریکی جلوگیری شود و ایمنی افراد و تجهیزات تأمین گردد.
تاییدیه چاه ارت
*مفاهیم و واژگان: به منظور درک صحیح اصول ارتینگ، شناخت مفاهیم، واژگان و اصطلاحات مربوطه حائز اهمیت می باشد.
*زمین: رسانندگی جرم زمین را در صورتی که پتانسیل الکتریکی در هر نقطه از زمین به صورت قراردادی برابر سفر در نظر گرفته شود، زمین (ارت) می نامند.
*جرم کلی زمین: جرم کلی زمین را می توان مشابه شینه ای با سطح مقطع بزرگ فرض کرد، که مقاومت بین هر دو نقطه آن به صورت قراردادی نزدیک به صفر است.
بازرسی چاه ارت
*الکترود زمین: رسانا یا گروهی از رساناهای متصل به هم که اتصال الکتریکی به زمین را فراهم می کنند.
*مقاومت الکترود ارت: مقاومت بین ترمینال اصلی زمین و جرم کلی زمین.
*امپدانس حلقه اتصال به زمین: مقاومت حلقه جریان اتصالی زمین است که شروع و پایان آن نقطه اتصالی بوده و با Zs نشان داده می شود.
*سیستم اتصال به زمین: یک یا چند الکترود همراه با سیم های ارت را که قابلیت اتصال به ترمینال اصلی داشته باشند، سیستم اتصال به زمین (ارتینگ) می نامند.
تاییدیه وزارت کار چاه ارت
*تاسیسات الکتریکی: هر نوع ترکیبی از وسایل و مصالح به هم پیوسته الکتریکی در یک محل یا فضای معین.
*تجهیزات الکتریکی: مصالح و تجهیزاتی است که برای تولید، تبدیل یا مصرف انرژی الکتریکی به کار می رود. مانند مولد های موتورهای برق، ترانسفورماتورها، دستگاه های برق، دستگاه های اندازه گیری، وسایل حفاظتی و امثال آن.
*بدنه هادی: بدنه یا اسکلت هادی در دسترس مربوط به تجهیزات الکتریکی که در وضعیت عادی برقدار نمی باشد ولی ممکن است در اثر بروز نقص در دستگاه یا ایجاد اتصالی داخلی در آن، برقدار شود.
*هادی فرعی (بیگانه): قسمتی از هادی که جزئی از تاسیسات الکتریکی نباشد (مانند اسکلت و قسمت های فلزی ساختمان ها، لوله کشی آب و گاز و وسایل متصل به آن، بدنه های هادی سیستم های غیر برقی و غیره) و می تواند ولتاژی را که معمولا ولتاژ زمین است دارا باشد.
*هادی اصلی (برقدار): هر سیم یا هادی دیگری است که در شرایط عادی تحت ولتاژ الکتریکی باشد.
اجرای چاه ارت
*نشتی جریان: حالتی از مدار است که جریان در مسیری غیر عادی یا بدون اینکه پیش بینی شده باشد یا در نظر گرفته شود، جاری می شود. این جریان امکان دارد از نقص در عایق بندی یا از بست های بکار رفته به روی عایق رساناها ناشی شود.
*جریان اتصال به زمین (جریان اتصال کوتاه): اضافه جریانی است که در نتیجه بروز اتصالی با امپدانسی قابل چشم پوشی بین هادی هایی با پتانسیل های مختلف در شرایط عادی کار برقرار شود.
*جریان نشتی زمین: جریان جاری به زمین یا رسانا های دیگری را که مدار الکتریکی آنها به زمین را دارد، جریان نشتی زمین می نامند. در صورت استفاده از خازن در مدارها، امکان دارد جریان مذکور دارای مقداری جزء خازنی هم باشد.
*هادی خنثی (نول): هادی است که به نقطه خنثی وصل باشد و به منظور انتقال انرژی الکتریکی از آن استفاده می شود.
*ترمینال اصلی اتصال زمین: ترمینال یا شینه ای که هادی های زمین از آن انشعاب می گیرند.
*هادی اتصال زمین: هادی که مسیر انحرافی گذر الکترون را بین یک نقطه از بدنه هادی فرعی سیستم یا تاسیسات یا تجهیزات و الکترود زمین تشکیل می دهد.
*هادی همبندی (برای هم ولتاژ کردن): هادی حفاظتی است که همبندی برای هم ولتاژ کردن را تضمین می کند.
چاه ارت
*سیم مشترک ارت – نول: سیمی را که به طور مشترک، هم کار سیم اتصال به زمین و هم کار سیم نول را انجام دهد، سیم PEN می نامند.
*قسمت های بی حفاظ (روباز) هادی: قسمت بی حفاظ از تجهیزات را که قابل لمس بوده و حامل برق نیست، اما امکان برق دار شدن در شزایط لتصالی را دارد.
*قسمت های برق دار: سیم یا قسمت هایی از رسانا را که برای استفاده معمولی برق دار شده اند، قسمت های برق دار می نامند. سیم نول نیز شامل این قسمت ها است، اما طبق قرارداد، سیم PEN (سیم مشترک ارت – نول) به عنوان قسمت برق دار محسوب نمی شود.
*پتانسیل زمین: پتانسیل الکتریکی ایجاد شده نسبت به جرم موجود زمین یا نسبت به سطح زمین اطراف الکترود ارت را هنگامی که جریان الکتریکی از الکترود به زمین جاری شود، پتانسیل زمین می نامند.
*گرادیان پتانسیل (در یک نقطه از زمین): اختلاف پتانسیل اندازه گیری شده بر واحد طول یک نقطه را در جهتی که پتانسیل بیشترین مقدار را داشته باشد، گرادیان پتانسیل می نامند.
*دستگاه های سیار (قابل حمل): دستگاه های الکتریکی را می نامند که در حال حرکت کار می کنند یا اینکه می توانند به آسانی از محلی به محل دیگر حرکت داده شوند، در حالی که به پست توزیع برق متصل هستند.
*قسمت هایی که به طور همزمان با هم قابل دسترسی هستند: سیم ها یا قسمت های رسانا که به طور همزمان در موقعیت های مخصوصی قابل لمس هستند، این قسمت ها شامل بدنه های برق دار، قسمت های بدون حفاظ (روباز)، هادی های بیگانه، سیم ارت و الکترود های ارت هستند.
*تابلوی برق (مجموعه ای از تجهیزات قطع و وصل و کنترل): ترکیبی است از فیوز ها، لوازم قطع و وصل و رله های کنترل که کلیه اتصالات الکتریکی و مکانیکی بین آنها و نیز وسایل اندازه گیری مانند آمپرمتر یا ولت متر را نیز شامل می شود.
*حصار: حفاظی است که از تماس مستقیم با ولتاژهای خطرناک جلوگیری می کند. مانند حصار ترانس پست برق فشار قوی.
تاییدیه سیستم اتصال به زمین (ارتینگ)
از نکات مهم در صنعت و ساختمان توجه به مسائل مربوط به صدمه دیدن دستگاهها و افراد است. یکی از این مسائل اضافه ولتاژ های تولید شده در بدنه و یا حتی ولتاژ های بسیار زیاد و خطرناک ناشی از برخورد صاعقه با دکل های کامپیوتری و سرور میباشد. به منظور حصول اطمینان از عدم مواجهه با این مسئله و کاهش حوادث برق گرفتگی در صنعت، بازرسی فنی و تست چاه ارت (سیستم اتصال به زمین) انجام میشود.
اندازه گیری مقاومت سیستم اتصال به زمین ( ارتینگ ) به صورت سالانه توسط متخصصین مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام میشود. اما لازم به ذکر میباشد که مراکز درمانی و بیمارستانی و جایگاه های سوخت باید به صورت ماهانه اندازه گیری شوند و هر شش ماه گواهی سلامت دریافت کنند .
نتیجه گیری
در نهایت، تاییدیه چاه ارت نهتنها یک الزام قانونی برای تأسیسات برق محسوب میشود، بلکه عاملی حیاتی برای تضمین ایمنی و عملکرد صحیح سیستمهای الکتریکی است. با نصب و بازرسی منظم چاه ارت، میتوان خطرات ناشی از جریانهای اضافی را کاهش داده و از صدمات به افراد و تجهیزات جلوگیری کرد. همچنین، این تاییدیه نقش مهمی در اطمینان از رعایت استانداردهای فنی و ایمنی دارد و به عنوان مدرک معتبر در مواقع نیاز، بهشکل جدی از بروز مشکلات و خطرات احتمالی جلوگیری میکند. بنابراین، توجه به این جزئیات و انجام بازرسیهای دورهای میتواند به حفظ سلامت و امنیت سیستمهای برقی و کاربران آنها کمک شایانی کند.
شرکت بازرسی آریا ایمن آوات با سال ها تجربه در زمینه خدمات بازرسی انواع سیستم اتصال به زمین یکی از حرفه ای ترین شرکت ها در حوزه بازرسی و اجرای تخصصی انواع سیستم ارتینگ است. شرکت آریا ایمن آوات با دریافت کلیه مجوزهای لازم از وزارت صنعت معدن تجارت برای اجرا و وزارت کار و رفاه اجتماعی برای صدور تاییدیه سیستم ارتینگ، آماده ارائه کلیه خدمات بازرسی ایمنی و طراحی و اجراء در سراسر کشور عزیزمان ایران است.ما در آریا ایمن آوات با در اختیار داشتن دفتر و نمایندگی در اغلب استان های کشور، خدمات بازرسی ایمنی برق و صدور گواهینامه سلامت (سرتیفیکیت) را بر اساس مقررات ملی ساختمان سازمان نظام مهندسی کشور با بهترین کیفیت و نازلترین قیمت در سراسر ایران انجام می دهیم.
بازرسی فنی و ایمنی برق (سیستم ارتینگ)
